نوشیدنی قهوه نوعی نوشیدنی گرم است که از دانه برشته شده قهوه که از گیاه قهوه بدست میآید، تهیه میشود.این نوع نوشیدنی همچون چای، جایگاه خاصی در انواع نوشیدنیهای گرم دارد. با اضافه نمودن مواد مختلف به نوشیدنی قهوه و همچنین با روشهای مختلف دم کردن آن، انواع متفاوتی از این نوع نوشیدنی را تهیه میکنند.
روشهای مختلف دم کردن قهوه
برای تهیه نوشیدنی قهوه، قهوه را میتوان به صورتهای مختلف دم کرد. تمام این روشها را به چهار دسته کلی تقسیم بندی نمودهاند که تفاوت این روشها تنها به این نکته بستگی دارد که چگونه آب را به قهوه اضافه میکنند.
جوشاندن
یکی از روشهای قدیمی دم کردن قهوه که هنوز در خاور میانه، آفریقای شمالی، ترکیه و یونان به کار میرود، این است که قهوه را به همراه آب، داخل قوری میریزند و اجازه میدهند که آرام به جوش آید. این نوع قهوه را گاهی شیرین مصرف میکنند. برای این کارچند حبه قند داخل قوری میریزند و میگذارند تا همراه قهوه به جوش آید. گاهی به این قهوه هل هم اضافه میکنند.
قهوه ترک به این روش تهیه میشود. قهوه بدست آمده، نوشیدنی غلیظی است که رویش کف دارد و پودر قهوه هم در ته فنجان، ته نشین شده است.
تحت فشار قرار دادن
قهوه اسپرسو، با تحت فشار قرار دادن آب داغ تهیه میشود. این روش برای تهیه انواع نوشیدنیهای قهوه به کار میرود. قهوه اسپرسو طعم متمایزی داشته و به علاوه رویش ماده خامه مانندی جمع میشود.
در این روش از نوعی قوری که سه بخش دارد استفاده میکنند. در قسمت پایینی، آب میریزند. پس از آنکه آب به جوش میآید، با فشار وارد قسمت میانی میشود که پودر قهوه در آن قسمت قرار دارد. در نهایت، نوشیدنی قهوه در قسمت بالایی قوری جمع میشود. معمولاً قوری را روی گاز میگذارند تا عملیات تهیه قهوه صورت گیرد.
کمک گرفتن از نیروی جاذبه
روشی دیگر برای تهیهٔ نوشیدنی قهوه، قرار دادن پودر قهوه داخل یک صافی است که آب جوش قطره قطره روی قهوه میچکد. طعم این قهوه به میزان آب و قهوه بسیار بستگی دارد. اما کلاً طعم قهوه اسپرسو از این قهوه بهتر است. در این روش با استفاده از نیروی جاذبه، آب از میان پودر قهوه عبور میکند و قهوه خوش طعمی را ایجاد مینماید.
خیس کردن
در این روش از استوانهای شیشهای که دارای پیستون صافی داری است استفاده میکنند. قهوه و آب جوش در استوانه با هم مخلوط میشوند (معمولاً به مدت چند دقیقه) قبل از آنکه پیستون که به شکل فویل است، پایین بیاید. در این هنگام نوشیدنی قهوه در قسمت بالایی آماده ریختن است.
قهوههای کیسهای نسبت به چای کیسهای کمیاب ترند. این امر به دلیل آن است که در تهیهٔ قهوه کیسهای باید مقدار زیادی قهوه آسیاب شده (نسبت به چای به کار رفته در چای کیسهای) به کار برد که از نظر اقتصادی برای تولید کنندگان این محصولات، با صرفه نمیباشد.
در تمام این روشها از مخلوط آب جوش با قهوه آسیاب شده (دانه قهوهای که برشته و آسیاب شده است) استفاده میشود. پودر قهوه یا پشت صافی باقی میماند یا همراه نوشیدنی داخل فنجان ریخته میشود. میزان ریز بودن دانه قهوه بستگی به نوع نوشیدنی دارد که قرار است با آن تهیه شود.
دستگاههای برقی تهیه قهوه، آب را جوش میآورند و سپس مواد لازم را بدون اینکه لازم باشد انسان کمک زیادی کند، با هم مخلوط میکنند. این دستگاهها بر اساس برنامه زمان بندی خاصی عمل میکنند. افرادی که در تهیه نوشیدنی قهوه مهارت دارند، دانههای سبز قهوه خام و دم کردن آنها به روش سنتی را ترجیح میدهند.
انواع نوشیدنی قهوه
قهوه تلخ: نوعی قهوهٔ دم کرده است که بدون شکر، شیر و دیگر مواد افزودنی مصرف میشود.
شیر قهوه: قهوهای است که پس از تهیهٔ آن، شیر و گاهی شکر اضافه میکنند.
کاپوچینو: نوعی اسپرسو است که با شیر کف کرده و گاهی شکر و کاکائو تهیه میشود.
قهوه معطر: در برخی کشورها، به نوشیدنی قهوه مواد مختلفی اضافه مینمایند. شکلات یکی از مرسومترین این مواد است که یا روی قهوه آماده شده میپاشند یا همراه با قهوه هنگام دم کردن، مخلوط میکنند. البته از برخی ادویه جات از جمله دارچین، جوز هندی، هل و.. هم برای معطر نمودن قهوه استفاده میکنند.
قهوه یونانی یا قهوه ترک: این نوع قهوه را با جوشاندن پودر بسیار ریز قهوه در آب تهیه میکنند. این نوع قهوه را داخل قوری مسی که دسته بلندی دارد و سر آن باز است درست میکنند. زمانی که قهوه را داخل فنجان میریزند، صافی نمیگذارند و بنابراین، پودر قهوه که دیگر به تفاله قهوه تبدیل شده است هم داخل فنجان میریزد. معمولاً فنجان را تا مدتی حرکت نمیدهند تا این پودر قهوه کاملاً ته نشین شود. گاهی به این نوع قهوه ادویه و شکر هم اضافه میکنند.
قهوه فوری
قهوه فوری پودری است که قابل حل شدن در آب یا شیر میباشد. این نوع قهوه به روشی بسیار متفاوت از قهوههایی که در بالا در موردشان توضیح داده شد، تهیه میشوند. البته این نوع قهوه مسلماً طعم قهوههایی که برای درست کردن آنها زمان صرف میشود، را ندارد. برخی این نوشیدنی را غیر قابل تحمل به شمار میآورند و بعضی عقیده دارند که جانشین خوبی برای نوشیدنی قهوه واقعی است. برخی هم اعتقاد دارند که این نوشیدنی، اصلاً قهوه نیست و نوعی نوشیدنی خاص خود میباشد.
جنبههای اجتماعی نوشیدنی قهوه
کشورهای آمریکا، آلمان و فنلاند به ترتیب، بیشترین میزان مصرف قهوه را دارند. در کانادا و اروپا هم این نوشیدنی رایج است و بسیاری از رستورانها تخصص ویژهای در تهیهٔ این نوشیدنی دارند.
در این رستورانها چای، انواع ساندویچ، انواع کیک و کلوچه و دیگر انواع اسنک هم عرضه میشود. افرادی که این نوشیدنی را خیلی دوست دارند، معمولاً در پیک نیکها و یا مسافرتها قهوه را آماده نموده و داخل فلاسک که تا مدتها آن را گرم نگه میدارد با خود میبرند.
در برخی کشورها، مخصوصاً شمال فرانسه، نوشیدنی قهوه جایگاه خاصی در عصرانه دارد. افراد، دوستان و افراد فامیل خود را به عصرانه دعوت میکنند و به عنوان عصرانه، به آنها قهوه با کیک میدهند. معمولاً این کیکها را خانمها خود در خانه تهیه میکنند.
البته از قهوه در وعده صبحانه هم بسیار زیاد استفاده میکنند.
مواد محرک موجود در قهوه
همان طور که میدانید، قهوه دارای کافئین بوده که نوعی ماده محرک محسوب میشود. بنابراین معمولاً برای صبحانه و هنگام کار، از این نوع نوشیدنی استفاده میکنند (چون کافئین خاصیت از بین بردن حالت خواب آلودگی دارد). دانش آموزان و دانشجویان هم در شبهای امتحانات، از این نوشیدنی استفاده میکنند که قدرت تمرکزشان بالا رود. کارمندان هم وقتی خسته میشوند و احساس میکنند که برای ادامه کار دیگر انرژی ندارند، با خوردن یک فنجان قهوه انرژی خود را باز مییابند.
قهوه بدون کافئین، نوعی قهوه است که کافئین موجود در آن را با استفاده از آب یا یک حلال دیگر، مثلاً تری کلرو اتیلن گرفتهاند.
قهوه به عنوان نوعی کود
تفاله نوشیدنی قهوه کود خوبی محسوب میشود، چون میزان نیتروژن آن بسیار بالاست. نیتروژن بخش عمده RNA و DNA و همچنین پروتئین را تشکیل میدهد که گیاهان برای رشد خود، به این مواد نیاز اساسی دارند. پودر قهوه پتاسیم، فسفر و بسیاری از مواد لازم برای رشد گیاه را هم در بر میگیرد. بسیاری از باغبانها به این نتیجه رسیدهاند که با اضافه کردن پودر قهوه به خاک، گلهای رز بزرگ و خوشرنگ میشوند.
خطر نوشیدن قهوه برای سلامتی
منبع: سایت رشد
کافئین موجود در قهوه میتواند فرد مصرف کننده را معتاد کند یا احتمال خطر ابتلا به بیماریهای قلبی را افزایش دهد. افرادی که از این نوشیدنی زیاد مصرف میکنند، همگی نوعی حالت عصبی را پس از مصرف زیاد قهوه بیان میکنند. در سالهای اخیر، تحقیقات نشان دادهاند که مصرف چای، به مراتب کم ضررتر و سالمتر از مصرف قهوه است. البته چای هم کافئین دارد، اما مقدار این کافئین کمتر است.
تحقیقات مختلفی در زمینه ضررهای نوشیدن قهوه صورت گرفته است. برای مثال، تحقیقی که در فوریه سال ۲۰۰۳ م در کشور دانمارک بر روی ۱۸. ۴۷۸ زن باردار که میزان مصرف قهوه آنها در دوران بارداریشان زیاد بود صورت گرفت، نشان داد که احتمال مرده به دنیا آمدن نوزاد در مادرانی که هنگام بارداری قهوه زیاد مینوشیدند (تقریبا ۴ تا ۷ فنجان در روز) بسیار بیشتر از مادرانی است که از این نوشیدنی خیلی کم استفاده میکنند.
تحقیقی که در سال ۲۰۰۴ انجام شد نشان داد که مصرف بیش از یک فنجان قهوه در روز، سبب افزایش التهاب و حالت برافروختگی میشود. در نتیجه این حالت، مصرف قهوه تأثیر مضاعفی بر عروق قلبی میگذارد.